پرستاران در انتظار نگاه تازه مسئولان

نمی‌توان نادیده گرفت که امروز جامعه پرستاری با شرایطی دست‌وپنجه نرم می‌کند که رضایت‌بخش نیست. ‌براساس گزارش‌های وزارت بهداشت، میانگین نسبت پرستار به تخت در کشورمان کمتر از ۰.۹۵ است که در مقایسه با استانداردهای جهانی عدد پایینی محسوب می‌شود. باید توجه داشت که استاندارد مطلوب وزارت بهداشت ۱.۸ پرستار به ازای هر تخت است؛ نگران‌کننده‌تر این‌که در برخی استان‌های مرزی و محروم کشور این نسبت گاهی به ۵/۰ نیز می‌رسد؛ یعنی یک پرستار برای دو تخت‌‌. اما ماجرا فقط به نسبت نامناسب پرستار به تخت خلاصه نمی‌شود، چراکه شاخص نسبت پرستار به جمعیت نیز وضعیت مناسبی ندارد. این روزها در ایران به ازای هر هزار نفر جمعیت، تنها حدود ۱.۶ تا ۱.۷ پرستار فعال وجود دارد، درحالی‌که برای ارائه خدمات اولیه سازمان بهداشت جهانی حداقل سه پرستار به ازای هر هزار نفر را ضروری می‌داند.  به این ترتیب برای دستیابی به چنین شرایطی دست‌کم به استفاده از خدمات ۱۰۰ هزار پرستار جدید نیاز است. برای واکاوی دلایل کمبود پرستار در کشورمان نیز باید گفت کمبود نیرو ریشه در سه عامل اصلی دارد؛ نخست پدیده «خانه‌نشینی» پرستاران فارغ‌التحصیل است. لازم به یادآوری است که بیش از ۵۰ هزار پرستار دارای مدرک دانشگاهی در کشور وجود دارد که برخلاف فراخوان‌های استخدامی به‌دلیل نبود جذابیت شغلی و حقوق کافی وارد بازار کار نمی‌شوند‌. دومین عامل مهاجرت حرفه‌ای است. سالانه حدود ۳۰۰۰ پرستار که بسیاری از آنها جزو نیروهای مجرب و با‌سابقه هستند، کشور را ترک می‌کنند. هرچند آمار دقیقی از مهاجرت در دست نیست اما همه نشانه‌ها از روند افزایشی این مسأله حکایت دارد. سومین عامل را باید در روند بازنشستگی طبیعی جست‌وجو کرد؛ هر سال حدود ۶۰۰۰ پرستار به سن بازنشستگی می‌رسند و از چرخه خدمات‌دهی خارج می‌شوند. با این حساب، حتی اگر فقط به جبران پدیده بازنشستگی و مهاجرت توجه داشته باشیم، ضروری است که هر سال ۹۰۰۰ پرستار در مراکز درمانی کشور مشغول به‌کار شوند. این درحالی است که مجوز جذب ۱۵‌هزار پرستار از سوی رئیس‌جمهور ابلاغ شده اما هنوز از سوی سازمان اداری و استخدامی صادر نشده‌. به این ترتیب باید تاکید کرد که روز جهانی پرستار، بیش از آن‌که فرصتی برای برگزاری مراسم تشریفاتی باشد، می‌تواند نقطه شروعی برای بازاندیشی در نگاه مسئولان به این قشر زحمتکش باشد. پاسداشت واقعی کرامت پرستار، فقط با سخنرانی محقق نمی‌شود و نیاز به رفع تبعیض‌ها و اجرای عدالت در قوانین دارد. پرستاران نیازمند انگیزه‌هایی فراتر از نیازهای مادی هستند. آنها باید احساس کنند که حرفه‌شان نه فقط در شعار که در عمل و قانون دارای ارج و قرب است.